Προβολές Καλοκαίρι 2026

Το νορβηγικό δράμα του Hisham Zaman, το οποίο έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του στο Centrepiece του Φεστιβάλ του Τορόντο στις 11 Σεπτεμβρίου 2023, είναι η πιο φιλόδοξη ταινία του μέχρι σήμερα.

Όπως στις περισσότερες από τις προηγούμενες ταινίες του Zaman, από την πρωτοποριακή του ταινία μικρού μήκους Bawke (2005) – μέχρι τις ταινίες του Before Snowfall και Letter to the King (και οι δύο βραβευμένες με το βραβείο Dragon για την καλύτερη σκανδιναβική ταινία), η ταινία A Happy Day απεικονίζει τη μοίρα των προσφύγων και αντλεί έμπνευση από την προσωπική εμπειρία του σκηνοθέτη. «Ήμουν πρόσφυγας μεταξύ 10 και 17 ετών, μετακινούμενος από χώρα σε χώρα με την οικογένειά μου», τονίζει ο Zaman, γεννημένος στο Κουρδιστάν του Ιράκ.

Η ιστορία αφηγείται την ιστορία τριών εφήβων αγοριών, που έχουν κολλήσει σε ένα απομακρυσμένο κέντρο ασύλου στην παγωμένη βόρεια Νορβηγία. Έχετε τον ποιητικό Χαμίντ, τον λογικό Άρας και τον άνετο Ισμαήλ. Ξέρουν ότι μόλις γίνουν 18 ετών, το νορβηγικό κράτος θα τους διώξει από τη χώρα με μια βαλίτσα 23 κιλών. Έτσι, η τριάδα καταστρώνει ένα σχέδιο διαφυγής – θα πάνε πέρα ​​από τα βουνά όπου τους περιμένει μια νέα ζωή με ελπίδα. Αλλά το σχέδιό τους, ακόμη και η φιλία τους, κλονίζονται όταν ο Χαμίντ ερωτεύεται την Άιντα.

Ο Ζάμαν είπε ότι η ιδέα για την ιστορία του ήρθε για πρώτη φορά στο μυαλό κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής προσφυγικής κρίσης του 2015, όταν είδε από το παράθυρό του τη δυσκολία της Νορβηγίας να αντιμετωπίσει τους χιλιάδες νεοαφιχθέντες αιτούντες άσυλο. «Το παρατηρούσα αυτό, νιώθοντας απελπισμένος, όταν άρχισα να σκέφτομαι έναν πιθανό τρόπο να αφηγηθώ τις ιστορίες τους. Τότε είδα μια νέα οπτική γωνία, εστιάζοντας στους ασυνόδευτους ανηλίκους», μας είπε ο σκηνοθέτης, πριν από την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας στο Τορόντο.

«Μερικοί ασυνόδευτοι ανήλικοι φτάνουν σε ηλικία 15 ετών, λαμβάνουν επιστολή απόρριψης από την κυβέρνηση στα 16 τους και στη συνέχεια έχουν την ευκαιρία να ασκήσουν έφεση στην ηλικία των 17 ετών, αλλά το σύστημα που υπάρχει περιμένει να γίνουν 18 ετών για να τους απορρίψει», επεσήμανε ο σκηνοθέτης.

Για να αναδείξει την αμφιλεγόμενη μεταχείριση των νεαρών αιτούντων άσυλο στη Νορβηγία, ο σκηνοθέτης επικεντρώθηκε στον παραλογισμό της κατάστασης, προσδίδοντας στο σοβαρό θέμα έναν κωμικά παράλογο τόνο, ελαφρότητα, ζεστασιά, ακόμη και χαρά. «Παρόλο που είναι μια σκληρή ιστορία, καθώς τα τρία αγόρια αντιμετωπίζουν την απέλαση, είναι σαν οποιοδήποτε άλλο παιδί στον κόσμο, ζώντας κάθε μέρα στο έπακρο, με την απερισκεψία που συνοδεύει τη νεότητα. Η ειρωνεία είναι ότι τα αγόρια φοβούνται σχεδόν περισσότερο να γίνουν 18 ετών παρά να τους διώξουν από τη Νορβηγία. Ήθελα να δώσω ζεστασιά σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση», είπε ο Zaman, ο οποίος εμπλούτισε την κινηματογραφική του παλέτα με ποίηση και φανταστικές εικόνες.

«Όταν γράφω, εισάγω λίγο από τον εαυτό μου σε κάθε χαρακτήρα, επομένως ο ποιητής Hamid είναι σίγουρα κοντά μου. Αγαπώ την ποίηση – τη νορβηγική, την ιρανική, την κουρδική, όπως τους κλασικούς ποιητές Nalî και Mahwi».

Εστιάζοντας στις ανθρώπινες πτυχές, στα παγκόσμια όνειρα των αγοριών για μια καλύτερη ζωή και στον έρωτα, η πρόθεση του σκηνοθέτη ήταν επίσης να δείξει ότι οι πρόσφυγες είναι «περισσότερο παρόμοιοι παρά διαφορετικοί από εμάς».

Μέσα από την έρευνά του και τις πολλές ώρες που πέρασε με ανηλίκους σε νορβηγικά κέντρα προσφύγων, αυτό που του έκανε εντύπωση είναι ότι «οι πρόσφυγες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της νορβηγικής κοινωνίας, πολύ περισσότερο από ό,τι θέλει να πιστεύει το σύστημα», παρατήρησε.

Για να προσδώσει αυθεντικότητα στους χαρακτήρες, ο Zaman άντλησε από την εμπειρία του από την εργασία του με ερασιτέχνες και μαζί με την ατζέντισσα κάστινγκ Nina Erdahl, ξεκίνησαν ένα κυνήγι σε διάφορα σχολεία και χώρους συναναστροφής για εφήβους. Βρήκε τον Salah Qadi, ο οποίος υποδύεται τον κεντρικό χαρακτήρα του Hamid, σε μια στάση λεωφορείου. «Εκείνη την ημέρα έλειπε από το σχολείο με τους φίλους του», τόνισε ο Zaman.

Καθώς τα γυρίσματα καθυστέρησαν για περισσότερο από ένα χρόνο λόγω της Covid, ο σκηνοθέτης μπόρεσε να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε πρόβες και εργαστήρια υποκριτικής με τους νέους. «Συνήθως χρησιμοποιώ μια νατουραλιστική προσέγγιση για τη διαμόρφωση των χαρακτήρων. Λέω στους ερασιτέχνες ότι ο καλύτερος τρόπος δεν είναι να υποδύονται, απλώς να είναι», είπε ο Zaman, ο οποίος ελπίζει ότι ο φυσικός τρόπος των νέων ηθοποιών να μεταφέρουν τα συναισθήματα θα φτάσει κατευθείαν στις καρδιές του κοινού.

«Θέλω οι άνθρωποι να αναλογιστούν τη μοίρα των αγοριών, αλλά και να συγκινηθούν και να ψυχαγωγηθούν», επιμένει ο Zaman, ο οποίος χρησιμοποίησε επίσης το δραματικό σκηνικό της Βόρειας Νορβηγίας για να ενισχύσει την αφήγηση.

Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στο Filmcamp, στον δήμο Måselv, όπου η Zaman γύρισε την προηγούμενη ταινία της, Before Snowfall . «Χρησιμοποιήσαμε αναμορφικούς φακούς και με τον διευθυντή φωτογραφίας μου, Lukasz Zamaro, συνεργαστήκαμε στενά με το φως για να δημιουργήσουμε μια αντίθεση μεταξύ του παγωμένου τοπίου και της ζεστασιάς που περιβάλλει τους κύριους χαρακτήρες».

Το γύρισμα μόνο 1-2 εικόνων ανά σκηνή ήταν ένα ακόμη κόλπο «για να δημιουργηθεί ρυθμός και η έννοια του χρόνου που κινείται αργά».

«Η ταινία αφορά την αναμονή», τονίζει ο Zaman. «Περιμένοντας να κλείσεις τα 18, περιμένοντας την αγάπη, περιμένοντας μια καλύτερη ζωή».

Μιλώντας για την παραγωγή, ο Zaman λέει ότι το να φοράει το καπέλο του σεναριογράφου, του σκηνοθέτη και παραγωγού μέσω της εταιρείας του Snowfall Cinema ήταν «ένα μεγάλο προνόμιο». «Αυτό μου έδωσε πραγματική καλλιτεχνική ελευθερία αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη απέναντι στο προσωπικό και τους χρηματοδότες μου», παραδέχτηκε, προσθέτοντας: «Μπορούσα να το κάνω αυτό μόνο χάρη στην υποστήριξη των συνεργατών μου παραγωγών Turid [Øversveen] και Renée [Hansen Mlodyszewski]. Η συνεργασία με αυτές τις δύο κυρίες ήταν εμπνευστική και διασκεδαστική. Πήραν την ιστορία στην καρδιά τους και πίστεψαν σε μένα», είπε.

Το να βρίσκεται στο Τορόντο, ένα βασικό σημείο εκκίνησης για τις ευρωπαϊκές ταινίες, είναι ένα ακόμη επίτευγμα για το οποίο ο Zaman είναι περήφανος, για ολόκληρη την ομάδα του.

Στη συνέχεια στη λίστα του είναι ένα άλλο μεγάλου μήκους έργο, «όχι μακριά από το A Happy Day , αν και πιο μινιμαλιστικό», λέει ο σκηνοθέτης, του οποίου τα σημεία αναφοράς είναι οι Robert Bresson, Andrei Tarkovsky, Michelangelo Antonioni, Michael Haneke και Larissa Shepitko.

Ο Zaman θα αφιερώσει επίσης τον χρόνο του στην υποστήριξη ανερχόμενων ταλέντων Νορβηγικής καταγωγής μέσω του εκπαιδευτικού προγράμματος «Var sin cinema», το οποίο υποστηρίζεται από τη Νορβηγική Σχολή Κινηματογράφου και το Νορβηγικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου. «Απλώς χρειαζόμαστε περισσότερα ταλέντα με μειονοτικό υπόβαθρο. Οι ιστορίες τους πρέπει να ειπωθούν».